Hồ Ba Bể

 

1.Hồ Ba Bể là gì?

Định nghĩa Hồ nước ngọt.

Đã từ lâu, chúng ta vẫn thường gọi hồ Ba Bể là hồ nước ngọt, nhưng liệu mọi người có thật sự biết rằng nước ngọt là loại nước gì?. Theo định nghĩa của Wikipedia

Nước ngọt là có trong tự nhiên hay còn gọi là nước nhạt,  đây là một loại nước cũng có chứa nước mặn nhưng với lượng muối ít hơn có trong biển, hay nói cách khác nồng độ muối ít hơn so với nước có trong biển. Nếu xét theo phương diện khoa học thì chúng ta sẽ có hẳn một bảng phân loại để có thể phân biệt đâu là nước mặn và đâu là nước ngọt.

Nước ngọt: 0,01 – 0,5 ppm (một phần triệu)

Đây là tiêu chí để phân biệt với nước lợ, nước mặn và nước muối.

Nguồn cấp nước ngọt chính cho hồ Ba Bể, không nơi nào khác đó chính là nguồn nước được cấp từ các con sông chủ yếu từ: sông Năng và sông Chợ Lèng – đây là 2 con sống chính yếu cung cấp nước. Ngoài ra nguồn nước cũng được cung cấp từ những khe suối nhỏ bằng sự cấp nước của những cánh rừng xung quanh hồ Ba Bể.

Vị trí của hồ Ba Bể:

Đây là một tiêu chí rất đặc biệt để nói lên sự khác biệt, độc đáo của hồ nơi đây. Hồ Ba Bể nằm trên vị trí cách mực nước biệt khoảng 2000m. Thông thường rất hiếm có một hồ nước ngọt nào với diện tích lớn như vậy tại những khu vực này. Do vậy hồ còn được ví là “viên ngọc trên núi”. Quả thật đây cũng là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam và cũng là một trong 20 hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới.

VQG Ba Bể nằm ở cánh cung Sông Gâm, các dãy núi có xu hướng chạy theo hình cánh cung, khu vực này có mặt hầu hết các đứt gãy ở miền Đông Bắc Việt Nam, có 4 hệ thống đứt gãy gồm: hệ Tây Bắc-Đông Nam, Đông Bắc-Tây Nam, á vĩ tuyến và á Kinh tuyến trẻ.

Bản thân khu vực vùng lõi VQG Ba Bể và cùng đệm lân cận có cấu trúc địa chất độc đáo, góp phần tạo nên hồ Ba Bể và giữ cho nước hồ không bị tiêu thoát nước. Thực sự đó là một bồn trũng kiến tạo với đáy được thành tạo giàu sét. Đá vôi Ba Bể gần như ngang và bị biến chất hoa hóa mãnh liệt theo thời gian.

2.Hồ Ba Bể xuất phát từ nguồn gốc rất đặc biệt.

Hồ Ba Bể gồm 3 hồ  lớn thông nhau là Pé Lèng, Pé Lù và Pé Lầm. Hồ dài 9 km, rộng từ 0,2 km đến 1,0 km, thậm chí đến 1,7 km vào mùa nước lớn, chu vi hồ 22 km. Hồ sâu trung bình 17-23 m, sâu nhất 29 m, tổng diện tích mặt nước tới 450 ha (4,5 km2) và tổng lượng nước chứa trong hồ đạt tới 90 triệu m3(0,09 km3).

 

Tuy nằm ở độ cao lớn với mực nước biển nhưng hồ Ba Bể lại là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam.

3. Quá trình hình thành hồ Ba Bể.

Với cơ chế hình thành nửa kiến tạo-karst và nửa lại giống như hồ ở các vùng đá lục nguyên bị các biến cố tự nhiên chặn lại, nguồn gốc hồ Ba Bể thuộc loại độc đáo nhất thế giới. Hồ Ba Bể rộng lớn nằm ở độ cao 150m trên mực nước biển, xen giữa các cao nguyên đá hoa cao tới 800-900m. Hồ Ba Bể là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam (cũng là 1 trong 20 hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới). Quá trình thành tạo rất đặc biệt, điểm đặc biệt ở đây là dưới hồ có thể tồn tại lớp sét do vậy khi nhận được  nguồn nước cung cấp thì lượng nước không bị thoát ra ngoài mà tụ lại thành hồ lớn.

Khác với những hồ xung quanh Vườn quốc gia Ba Bể được tạo thành từ từ tàn tích của các con sông như hồ Bản Vài (ở vùng đệm VQG Ba Bể – xã Khang Ninh) đây là hồ có hình móng ngựa được tạo thành bởi khúc uốn sót lại của sông Năng. Thì hồ Ba Bể có sự hình thành trên một quy mô vô cùng lớn. Theo nhận định của các nhà địa chất hàng đầu Việt Nam, đã từ rất lâu rồi, có một sự kiện lớn đã xảy ra. Sông Năng khi xưa là một hang sông, tức là phía trên sông là một loạt các mái vòm kéo dài (hiện tại chỉ còn sót lại động Puông) theo thời gian sự vững chắc của các mái vòm giảm dần, các thành mái hang sông yếu đi, dẫn đến sự sụp đổ dần dần. Rồi một chấn động lớn (động đất) xảy ra làm sụp đổ hoàn toàn. Sự kiện đó cũng bao gồm việc sụp đổ tạo nên hồ Ba Bể như trong truyền thuyết về hồ Ba Bể. Tất cả những sự kiện đó làm cho nhiều tảng đá lớn do lực cuốn của dòng nước trôi đến thác Đầu Đẳng và bị chặn lại ở đó, có tác dụng như một đập chắn lớn. Nước bắt đầu tích tụ và không bị thoát đi, tạo thành hồ Ba Bể như hiện nay.

4.Những yếu tố tạo nên điều đặc biệt của hồ Ba Bể.

Nguồn cấp nước vào hồ

Từ lâu chúng ta đã học về quá trình tạo ra mưa, nước từ đâu để tạo thành dòng chảy? Chính yếu vẫn là sự giữ nước của cách cánh rừng nhiệt đới trong đó có các khu vực rừng xung quanh hồ Ba Bể và 2 con sông lớn cấp nước. Tuy nhiên trong 2 con sông đó là: sông Năng và sông Chợ Lèng thì sông Chợ Lèng vẫn là nguồn cấp chính vì sông Năng chỉ đóng vai trò hòa dòng nước và chảy xuống thác Đầu Đẳng nên không mang ý nghĩa lớn.

Nguồn cấp nước tiếp theo là những cơn mưa. Tại khu vực VQG với địa thế là một thung lũng được bao phủ bởi rất nhiều núi đá vôi bao bọc xung quanh, khu vực này có khí hậu mát mẻ quanh năm và rất thường xuyên nhận được những trận mưa gần như quanh năm

Cấu tạo địa chất.

Cơ chế nào để nước không thể thoát đi trên nền đá vôi? Câu trả lời chính là cấu tạo của lớp sét rất đặc biệt ở dưới đáy hồ. Do vậy, khi nhận được nguồn cấp nước thì lượng nước không bị thoát ra mà tụ lại tạo thành hồ lớn.

Khi nói đến cấu tạo địa chất, đối với những nhà địa chất, hoặc những ai trong ngành mà mọi người thường gọi là nhà địa chất hay địa chất gia thì sẽ rất dễ hiểu. Do vậy để đơn giản hóa và phổ biến kiến thức cho mọi người biết về địa chất – một môn học được gọi là khô khan, sau đây xin được giải thích một số khái niệm theo cách riêng.

Hồ Ba Bể được gọi là hồ Karst. Vậy Karst là gì? Karst là một thuật ngữ nước ngoài để chỉ những cấu tạo do sự rửa trôi đá vôi để lại. Chúng ta có một ví dụ rất dễ hiểu như là các hang động đá vôi, khi những mạch nước ngầm chảy qua những kẽ đá vôi, sau hàng triệu năm, đá vôi trong động bị bào mòn rồi tạo thành những hang động. Rồi trong hang động lại tạo thành những nhũ đá. Hồ Ba Bể cũng tương tự như vậy đó là sự sụp đổ lớn trên nền đá vôi chính xách là các mái vòm đá vôi bị sụp xuống do các mạch nước ngầm.

Ngoài ra hồ Ba Bể còn nằm trên nhiều hệ tầng khác nhau trong đó chủ yếu là hệ tầng Mia Lé và một chút hệ tầng Pja Phương. Nói đến đây chắc hẳn nhiều người sẽ khó hiểu.

Hệ tầng nói nôm na là một khu vực có xuất hiện một thành phần đá với số tuổi được xác định. Chẳng hạn ta gọi hệ tầng đá vôi được hình thành N triệu năm với thành phần gồm: A, B, C, … là hệ tầng ABC.

Do vậy nếu xét sâu hơn về địa chất thì hồ Ba  Bể có rất nhiều điểm độc đáo.

5.Có nên đi du lịch hồ Ba Bể?

Nếu ai chưa đến hồ Ba Bể lần nào thì đó quả là một điều hối tiếc lớn. Chỉ nói riêng về hồ Ba Bể như những gì phía trên đã trình bày. Khi du khách đến thăm hồ Ba Bể sẽ được trải nghiệm và du lịch trên thuyền đưa đến những điểm du lịch trên hồ Ba Bể.

Trong khu vực hồ Ba Bể có nhiều đảo nhỏ giữa hồ tạo nên nét chấm phá, tô điểm tạo điểm nhấn ấn tượng như: đảo Bà Góa; đảo An Mã (có đền An Mã). Mỗi đảo lại mang một sắc thái riêng và rất đặc biệt. Đảo Bà Góa được tạo thành bởi những phiến đá to được tạo thành bởi những phiến đá to, nhỏ xếp chồng lên nhau, cách mặt hồ khoảng 3m, cây cối trên đảo xanh tốt quanh năm, rễ cây, thân cây buông xuống ôm lấy những phiến đá . Nhìn xa trông giống như một hòn non bộ trên mặt hồ. Còn đảo An Mã lại là một hòn đảo rộng được thành tạo bởi trầm tích nửa lục nguyên và những khối đá hoa nằm xung quanh đảo, trên đảo là đền An Mã phục vụ cho tín ngưỡng tâm linh của những người dân nơi đây.

Trong một số bài khác, sẽ đề cập chi tiết hơn hướng dẫn để khách có thể chọn tuyến du du lịch trên hồ thuận tiện nhất.

Bình luân

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *